วรพรรณ อยู่นาน มหาวิทยาลัยศรีปทุม
http://voraparn.blogspot.com
การทอดสายตาจากม้งเอเชียที่พยายามอย่างยิ่งเพื่อส่งต่อไปถึงพี่น้องม้งลาวนั้น แม้จะเป็นไมตรียามทุกข์ยากที่สัมผัสได้ในฐานะพี่น้อง แต่ก็เป็นไปด้วยความยากลำบากยิ่ง ภาพที่เห็นคือคนชราหลั่งน้ำตา ผู้หญิงอุ้มลูกที่ยังเล็กๆ เดินไปกับเจ้าหน้าที่ของรัฐ ทั้งๆ ที่ไม่สามารถตอบคำถามกับลูกเล็กๆ ที่ส่งเสียงร้องไห้ในอ้อมกอดและพร่ำหาคำตอบจากปากผู้เป็นแม่ว่า แม่จ๋า...เราจะไปไหนกัน
อารมณ์นั้น แม้เธอผู้เป็นแม่ จะหารู้ไม่ว่าชะตากรรมข้างหน้าจะเป็นเช่นไร แต่หากใครได้ยินเสียงที่ออกจากปากเด็กเล็กๆ คนหนึ่ง อารมณ์และความรู้สึกที่ส่งไปถึงเจ้าหน้าที่ระดับปฏิบัติการ ไม่ว่าจากประเทศไหน ก็คงสะท้อนใจไม่น้อย โดยเฉพาะคนที่มีลูกเล็กๆ เหมือนกัน
การแพร่ภาพและข่าวการส่งกลับพี่น้องม้งลาวห้วยน้ำขาว ตำบลเข็กน้อย อำเภอเขาค้อ จังหวัดเพชรบูรณ์ ในประเทศไทยครั้งนี้ ก็กลายเป็นข่าวใหญ่ที่เพิ่มหน้าข่าวท้ายปี ที่ทั่วโลกต่างมีบทวิเคราะห์กันมากมายโดยเฉพาะมองว่าความไม่มีเสถียรภาพทางการเมือง ทำให้สภาพสังคมไม่อาจพัฒนาไปได้กว้างขวาง และแน่นอน สิทธิมนุษยชนที่ทั่วโลกมองว่ามนุษย์ทุกคนควรมีอย่างเท่าเทียมกัน นั้น เป็นสิ่งที่ยากจะพบเจอยิ่งกว่าเข็นครกขึ้นภูเขาเสียอีก
ปรากฏการณ์ม้งลาว แม้จะส่งผลให้ทางการของสหรัฐฯ ให้ความสนใจเป็นพิเศษในฐานะมิตรเก่าที่เคยให้การช่วยเหลือแต่ยุคสงครามเย็นคอมมิวนิสต์นั้น แต่การให้ความสนใจหาได้ดำเนินไปพร้อมๆกับความรับผิดชอบและแบกรับภาระอย่างจริงจัง
ประเทศเจ้าของพื้นที่อย่างประเทศไทยจึงต้องปฏิบัติตามกฎหมาย โดยเฉพาะเมื่อพิจารณาช่องทางการเข้ามาอยู่ในประเทศไทยอย่างผิดกฎหมายหรือก็คือการมองว่าการมีอยู่ของม้งลาว เป็นการหลบหนีเข้าเมืองอย่างผิดกฎหมาย
แม้ในความเป็นจริง อาจมีม้งลาวบางกลุ่มที่ออกมาจากป่าปะปนอยู่ด้วย ซึ่งทางการลาวถือว่ากลุ่มนี้เป็นปฏิปักษ์กับทางรัฐบาลลาว อันจะส่งผลต่อความปลอดภัยในชีวิตของม้งลาวกลุ่มนี้
แม้ข้อถกเถียงเรื่องสถานะของม้งลาวกลุ่มนี้ จะเคยยกหยิบยกขึ้นมาพูดถึงโดยองค์กรสิทธิมนุษยชน อย่างสำนักข้าหลวงใหญ่แห่งสหประชาชาติ แม้แต่องค์การหมอไร้พรมแดน หรือ MSF แต่ผลสำเร็จกลับมีไม่มาก กองทัพเดินด้วยท้องฉันใด ค่ายผู้หนีภัยต้องใช้งบประมาณฉันนั้น
หากพิจารณาในแง่ของการเมือง สังคม เศรษฐกิจ และที่สำคัญคือความมั่นคง ประเทศไทยอาจไม่อาจเผชิญกับผลที่จะเกิดขึ้นในอนาคตได้อย่างมั่นใจ ดังนั้น ปฏิบัติทางกฎหมายจึงมีน้ำหนักมากกว่าสิทธิมนุษยชนที่ว่างเปล่า ม้งลาวจึงต้องกลับบ้านในฐานะ “ผู้หลบหนีเข้าเมืองอย่างผิดกฏหมาย”
แม้ล่าสุด นายกฯอภิสิทธิ์ เวชชาชีวะ จะออกมาให้สัมภาษ์ถึงกรณีที่ทางการ สปป.ลาวระบุว่า หากภายในวันที่ 30 ธ.ค.52 นี้ ไทยไม่ส่งม้งลาวกลับจะไม่รับผิดชอบนั้น ด้านหนึ่งก็ไม่อาจปฏิเสธว่าเป็นปฏิกิริยาตัวเร่งที่ส่งแรงบีบรัดให้ประเทศไทย ต้องทำงานประสานกับทุกฝ่ายทั้ง สปป.ลาว สหรัฐฯ และผู้ที่สนใจเร็วขึ้นเช่นกัน
นายกฯอภิสิทธิ์ ย้ำในขณะให้สัมภาษณ์ว่า ความจริงมีม้งอยู่หลายกลุ่มในประเทศไทย และม้งที่อยู่ จ.เพชรบูรณ์นั้นเป็นกลุ่มที่ถือว่าเข้าเมืองแบบผิดกฎหมาย แต่ที่ จ.หนองคาย อาจมีสถานะแตกต่างกันไป แต่ทั้งหมดทาง สปป.ลาว ยืนยันว่าในส่วนที่ไทยส่งกลับไปหลายพันคนนั้น ทุกคนได้รับความปลอดภัย ไม่มีการไปดำเนินการอะไร
อย่างไรก็ตาม ต้องยอมรับว่ากว่ากระบวนการจะเดินมาถึงขั้นตอนการส่งกลับด้วยมิตรจิตมิตรใจ ทั้งลาวและไทยประสานความร่วมมือกันหลายระดับ ตั้งแต่จีบีซีซึ่งเป็นกรอบใหญ่หรืออนุกรรมการร่วมมือรักษาความสงบเรียบร้อยตามชายแดนทั่วไปไทย-ลาว มีกระบวนการคัดกรองชาวม้งลาวอย่างโปร่งใส โดยความเห็นชอบจากทั้งสองฝ่าย ก่อนจะตั้งคณะทำงานประสานการส่งกลับ
เช่นเดียวกันแม้กองทัพไทยขีดเส้นตายให้ วันที่ 30 กันยายน พ.ศ.2552 เป็นวันสุดท้าย ของการส่งกลับประเทศลาว แต่วันที่ต้องกลับบ้านจริงๆ กลับเป็นท้ายปี 2552 ที่ม้งลาวทั้งหมดต้องกลับออกไป หลังจากที่ประเทศไทยไม่อาจแบกรับภาระและปัญหา แม้จะด้วยเหตุผลทางด้านมนุษยธรรมก็ตาม
เรื่องราวทั้งม้งลาว-โรฮิงญา ปฏิเสธไม่ได้ว่ามีหลากหลายปัญหาที่ซ้อนทับอยู่ในนั้น ด้วยเหตุนี้ การจัดการกับปัญหาคนที่ถูกเรียกว่าลักลอบหนีเข้าเมืองอย่างผิดกฎหมาย ไม่ว่ากลุ่มใดๆ จึงย่อมไม่ใช่แค่การเปิดศูนย์พักพิงแล้วส่งกลับเท่านั้น
โดยล่าสุด กองทัพไทย ระบุว่าม้งลาวห้วยน้ำขาว จังหวัดเพชรบูรณ์ จำนวน 4,350 คน และม้งลาว 158 คนหนองคาย ได้ถึงพื้นที่พักพิงชั่วคราวเมืองปากซัน แขวงบอลิคำไซ สปป.ลาว แล้ว ด้วยความเรียบร้อย โดยยึดหลักมนุษยธรรม พร้อมที่จะให้มีการตรวจสอบในเรื่องความโปร่งใส
ท้ายที่สุด ข้อกังวลว่าการส่งม้งลาวกลับประเทศก็เหมือนกับไปตาย จึงเป็นเพียงข่าวที่มองมุมร้ายต่อประเทศไทยและเป็นข่าวที่ไม่เป็นความจริงที่มีตัวละครคือเรื่องสิทธิมนุษยชนตัวพ่อ มาเร้าอารมณ์คนพเนจรใกล้บ้านให้ดูตื่นเต้นและเข้มข้นขึ้น ในยุคทุนนิยมที่สื่อมีต้นทุนสูงก็อาจเป็นได้.
คอลัมน์ : การเมือง ทัศนวิจารณ์ ทัศนจากผู้อ่าน
เผยแพร่ที่ www.bangkokbiznews.com (กรุงเทพธุรกิจ)
วันที่ 29 ธันวาคม 2552
